مقدمه

در محله های اولیه و قدیمی شهر کرمانشاه، خانه ها، سرا ها، حمام ها، مساجد و بازار و در نهایت کل بافت  ارزش تاریخی دارند. اما تعدادی از این خانه ها که شرایط خاصی دارند به ثبت ملی رسیده اند و تعداد دیگری که واجد شرایط هستند در مسیر ثبت قرار دارند. یکی از این شرایط حفظ شکل اولیه آن ملک است. خانه ی حکیم نصیر یکی از این خانه ها می باشد که در سال ۸۷ با شماره ی ثبت ۲۳۹۰۱ بعنوان یک اثر ملی ثبت شده است.

حکیم نصیر

حکیم نصیر پزشکی کلیمی و از اولین پزشکان کرمانشاه بوده است. او حدود صد سال پیش به همراه عده ای از هم کیشان خود در محله ی فیض آباد ساکن شد. خانه ی حکیم نصیر حدود صد و پنجاه سال قدمت دارد و وی خانه را از سازنده ی اولیه ی آن خریداری کرده بود.

یهودی های ساکن این منطقه از وضعیت مالی خوبی برخوردار بودند و هر کدام چند خانوار را تحت حمایت خودشان قرار می دادند. حکیم نصیر برای طبابت از کسانی که وضع مالی خوبی نداشتند، دستمزدی دریافت نمی کرد و این کار را رایگان انجام می داد. به خاطر مهارت در طبابت، اشتهار حکیم نصیر و نیز اقدامات انسان دوستانه ی او، گذر محل سکونت وی به نام او، یعنی “گذر حکیم نصیر” نام گذاری و شناسانده شد.

دختر و داماد حکیم نصیر به همراه نوه هایش در این خانه زندگی می کردند و نوه ی او فریدون حافظی تا اوایل دهه ی پنجاه در این خانه ساکن بود.

خانه حکیم نصیر

خانه حکیم نصیر با مساحت تقریبی ۹۰۰ متر مربع و با  پلانی درون گرا ساخته شده است. سردر ورودی خانه، از داخل گذر، با تزیینات معقلی زرد و فیروزه ای رنگ شاخص گشته است. پس از وارد شدن به هشتی ورودی و گذشتن از آن  دسترسی به حیاط بیرونی ممکن می گردد. در ضلع جنوبی حیاط بیرونی حمام تاریخی خانه قرار دارد. این حمام، هر چند کوچک اما در بر گیرنده بخش های اصلی یک حمام تاریخی ایرانی می باشد. هشتی و دالان ارتباطی دو بخش بیرونی و اندرونی، دید مستقیم از بیرون بنا به داخل، و از بیرونی به اندرونی را مانع شده و سلسله مراتب محرمیت را موجب می شود. اندرونی بخش اصلی بنا بوده و دارای حیاط نسبتاُ بزرگی است که در سه سمت آن فضاهای معماری ساخته شده و سمت جنوب شرقی آن، که فاقد ساخته ی معماری است، با طاقنماهایی تزیین شده است.

از دیگر ساکنان کلیمی گذر حکیم نصیر می توان از افرادی هم چون خواجه باروخ و خواجه جوری نام برد، که خانه های قدیمی آنها هم اکنون در همین گذر وجود دارد که با نام ساکنان بعدی آنها شناخته شده اند.( خانه خواجه باروخ: خانه ی رنده کش)،(خانه ی خواجه جوری: خانه ی حاج اکبرپور).

سایر بناهای مهمی که در این محدوده وجود دارند، می توان از تکیه ی بیگلربیگی، مسجد و حمام نظام، خانه ی صارم الدوله و … نام برد.