مسجد عمادالدوله نشانه ای از هنر دوره قاجار

 

مقدمه

بناهای زیادی در نقاط مختلف دنیا دیده می‌ شوند که سیر تحول تاریخ و فرهنگ ملت‌ ها را بازگو کرده و نمایانگر هنر، ذوق و سلیقه مردمان آن سرزمین می‌ باشند. در این میان نیایشگاه‌ ها جایگاه ویژه خود را داشته و نسبت به سایر بناها نمایان‌ تر و چشمگیرتر بوده و عموماً در مراکز شهر یا روستاها جای گرفته‌ اند. مسجد برتری خاصی نسبت به سایر نیایشگاه­ ها داشته و چنان خوب بوده و هست که آذین‌ ها را آراسته و نیازی به ستایش ندارد.

گونه‌ های بی‌ شماری از این نوع بنا به دست هنرمندان ماهر ایرانی در سراسر ایران بنیاد شده است که یکی از زیباترین آن‌ ها مسجد عمادالدوله است. این مسجد در بافت قدیم کرمانشاه و در بازار سنتی این شهر واقع‌ شده است و یادگاری از هنرمندان عصر قاجار به شمار می‌رود. چند دقیقه ای با ژکوند همراه باشید و بیشتر با مسجد عمادالدوله آشنا شوید.

 

ایوان شبستان مسجد عمادالدوله نشانه ای از هنر دوران قاجار در کرمانشاه
ایوان مسجد عمادالدوله

مسجد عماد الدوله

بانی مسجد عمادالدوله را «امامقلی میرزا عمادالدوله» دانسته‌ اند که از والیان و مرزداران زمان ناصرالدین‌ شاه قاجار بوده و در سال ۱۲۸۵ به احداث این مسجد با شکوه همت گمارده است. مسجد عمادالدوله نشانه ای از هنر دوره قاجار به شمار می آید به گونه ای که آرامش فضای معنوی را با لطافت هنر تلفیق نموده تا خدای خانه‌ ای باشد برای مردمان آن عصر. این مسجد به‌ گونه‌ ای است که نگاه‌ ها را به‌ سوی خود خیره نگه‌ داشته و غرق در ذوق و هنر معماران آن عصر می‌کند.

عمادالدوله به لحاظ معماری جزء مساجد چهار ایوانی است که حیاط مستطیل شکلی در میان و حجره‌ها و ایوان‌ های متعددی در اطراف آن قرار گرفته‌ است و شامل بخش‌هایی از قبیل سردر، مناره، صحن، ایوان، شبستان و حجره‌ های مختلفی می ­باشد. این بنا دارای دو ورودی است که در آغاز برای آن طراحی‌شده است؛ ورودی اصلی آن در راسته‌ ی زرگرها قرار دارد و ورودی دیگر در راسته‌ ای است که به چهارسوق بازار کرمانشاه ختم می‌شود و به راسته‌ ی بزازان معروف است.

شبستان

راه دسترسی به شبستان اصلی این مسجد عبور از ایوان جذاب و باشکوه صحن است. ایوانی که به‌ یقین می­ توان گفت چشم‌ نوازترین و روح‌ بخش‌ ترین قسمت مسجد عمادالدوله است. این ایوان دارای کاشی‌ کاری‌ های زیبایی است که کتیبه‌ ای نیز در آن دیده می‌شود و به ذکر تاریخ ساخت مسجد و نام پادشاه آن زمان پرداخته است.

کف این ایوان و ازاره ­های آن را سنگ‌های مرمر زینت داده‌اند. در این ایوان درگاهی قرار دارد که صحن مسجد را به شبستان مستطیل شکلی پیوند می‌دهد. شبستان با نمای آجری و ساده خود، ۱۴ ستون آجری هشت‌ ضلعی دارد که به همراه دیوار های آن پایه‌ ای گشته برای بر افراشتن طاق و گنبد آن. روشنایی فضای داخلی این شبستان نیز به شکلی طبیعی و از طریق روزنه‌ ها تأمین می‌شود.

 

قاپی شاه نجف

در جبهه شمالی صحن مسجد ایوانی به نسبت کوتاه دیده می‌شود که بر فراز آن برج ساعت زیبایی جلوه ­گری می­ کند و در هر دو سمت آن دو ایوان قرار دارند که حالت قرینه به آن بخشیده‌ اند. این ایوان و حجره‌های گرداگرد آن را با تزئینات معقلی به‌گونه‌ ای تحسین‌برانگیز آراسته‌اند. از ویژگی‌ها و نکات جالب‌ توجه در مورد این مسجد قرار داشتن دری چوبی از حرم حضرت علی (ع) با نام «قاپی شاه نجف»  است که ارزشی ویژه‌ ای به مسجد عطا نموده و آن را نزد مردم و بازاریان مقدس نموده است.

 

ایوان شبستان و حجره های مسجد عمادالدوله در کرمانشاه
مسجد عماد الدوله

 

مسجد عمادالدوله نشانه ای از هنر دوران قاجار و نمایی از برج ساعت این مسجد
برج ساعت مسجد عمالد الدوله

 

مسجد عمادالدوله نشانه ای از هنر دوران قاجار و نمایی از قاپی شاه نجف
قاپی شاه نجف در مسجد عماد الدوله

سخن آخر

در حوالی مسجد عمادالدوله مسجد زیبای دیگری به نام مسجد شافعی وجود دارد که معماری خاص آن مساجد زیبای ترکیه را یادآوری می‌ کند و متعلق به اهل تسنن می‌باشد. این اثر به همراه مسجد زیبای عمادالدوله می‌توانند فضایی آرامش‌ بخش و تحسین­ برانگیز باشند برای گردشگرانی که به دنبال روح هنر دوست خود، هیاهوی بازاری قدیمی و زیبا را پشت سر گذاشته‌اند.