نقش بلاش

اثر شگفت دیگری از مجموعه آثار محوطه تاریخی بیستون که به نقش «بلاش» معروف است و در دامنه کوه باشکوه بیستون به فاصله ۲۰۰ متری شمال شرقی نقش برجسته گودرز قرار گرفته است. این اثر به شکل تخته سنگ چهار ضلعی نامنظمی است که از دوره اشکانی به یادگار مانده و ارتفاع آن حدود ۲/۵ متر می باشد که در سال های اولیه قرن بیستم یافت شده است.

این تخته سنگ از چهار قسمت تراش خورده تشکیل شده که بر سه وجه آن نقوشی دیده می شود. از میان سه نفر حک شده بر این تخته سنگ نقش میانی «بلاش» شاه اشکانی است که او را در قربانگاهی در حال قربانی کردن به تصویر کشیده اند. وی با قد ۱۸۰ سانتی متر و به حالت تمام‌ رخ با گردنبندی بر گردن و کمربندی به کمر و پنج حلقه کمربند به خوبی دیده می شود. شاه پیاله ی فلزی دهان‌ گشادی در دست چپش دارد و دست راست خود را بر فراز آتشدانی فروزان، دراز کرده و گویی چیزی را که در میان انگشتان گرفته، در آتش رها می کند.

سنگ نبشته نقر شده بر نقش بلاش

در این تصویر آتشدان به شکل استوانه پایه داری است که ۷۲ سانتی‌متر بلندا داشته و کتیبه ای نه سطری به زبان پهلوی اشکانی بر بدنه آن نقر شده است. متأسفانه بخش انتهایی آن به علت آهکی بودن سنگ به ‌مرور زمان از بین رفته و قابل مشاهده نیست. متن کامل این کتیبه که پروفسور «گرد گروپ» استاد باستان شناسی دانشگاه هامبورگ آن را ترجمه کرده است و در مجله «گزارش های باستان شناسی از ایران» (نشریه موسسه باستان شناسی آلمان) در سال ۱۹۷۰ به چاپ رسیده است. این متن بدین شرح است: «این تصویر بلاش شاه شاهان، پسر (بلاش) شاه شاهان نوه‌ی پ …».

 

بلاش یا ولخش

گفتنی است که در دوره اشکانی پنج پادشاه به نام بلاش (ولخش یا ولاخش) از ۱۵۱ تا ۲۲۳ میلادی حکومت کردند؛ به همین خاطر امکان پی بردن به اینکه این نقش دقیقاً متعلق به کدام یک از آن هاست ممکن نیست. در سمت چپ نقش بلاش و بر ضلع دیگر تخته سنگ، نقش دیگری دیده می شود که به احتمال خدمتکار یا افسری است که سلاحی در دست دارد. این شخص با بلندای ۱۶۳ سانتی متر دارای لباسی همانند شاه اشکانی است. گردنبندی گردن او را آراسته و دست چپش را بر کمربندش نگه داشته است. دست راست وی نیز بر بازوی چپ بسته است. در پهلوی چپش دشنه‌ای به کمر آویخته و یک شی در دست دارد و به گونه ای است که بیننده تصور می‌کند این نقش در حال گام برداشتن به طرف شخص میانی است.

در سمت راست شاه اشکانی و بر ضلع دیگر تخته سنگ شخص سومی حجاری شده است که او نیز گویی در حال حرکت به سوی شخص میانی است. او تمام رخ و در قامتی یونانی به نمایش درآمده که به قبا و شلواری ملبس است و گردنبندی بر گردن دارد. دست چپش دیده نمی شود ولی دست راست به خوبی حجاری‌شده و شیئی در دست وی را نشان می دهد. ضلع دیگر این تخته سنگ نیز از بالا تا پایین تراش خورده و به یقین برای نقر سنگ نوشته یا نقش برجسته ای مهیا شده است که این کار نیز نیمه تمام مانده است.

 

 

این اثر در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ به شماره ثبت ۴۸۸۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.